Sinemada Uyarlama Çalışmaları Açısından İstanbul Kırmızısı

İkbal Bozkurt Avcı; Aslı Ekici

doi:10.46372/arts.1151980

EN TR

Istanbul Red in the Context of Adaptation Studies in Cinema

Abstract

Cinema, from its beginning to the present day, utilizes many sources such as story, novel, theater, etc. Especially adaptations made from novels have an important place in the development of cinema. In this study, Ferzan Ozpetek’s film ‘Istanbul Kırmızısı’ (2019) and the novel of the same name are discussed in line with the theoretical approaches in adaptation studies. The aim of the study is to reveal how the novel, which is the source text, is transferred to the film, the similarities and differences between them. The movie was selected by the purposeful sampling method. The reason for choosing this movie is that both the director of the movie and the author of the novel are the same person. In the study, the novel and the film were evaluated according to the characters, plot, theme, temporal and spatial changes and intertextuality approach in the context of orientalism. As a result of the study, it was determined that while the themes were continuous in both texts, the plot and characters differed. Both texts take place in Istanbul. However, the micro-regions inside Istanbul differ. It is seen that there is a three-year time difference between the novel and the film examined.

Keywords

Sinemada Uyarlama Çalışmaları Açısından İstanbul Kırmızısı

Öz

Sinema, başlangıcından günümüze kadar öykü, roman, tiyatro vb. gibi birçok kaynaktan yararlanmaktadır. Özellikle romanlardan yapılan uyarlamaların sinemanın gelişiminde önemli bir yeri olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Ferzan Özpetek’in ‘İstanbul Kırmızısı’ (2019) filmi ve aynı adlı romanı uyarlama çalışmalarındaki kuramsal yaklaşımlar doğrultusunda ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı, kaynak metin olan romanın filme nasıl aktarıldığını, aralarındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. Film amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Bu filmin seçilme nedeni hem filmin yönetmeninin hem de romanın yazarının aynı kişi olmasıdır. Çalışmada film ve filmin kaynak metni olan roman; karakterler, olay örgüsü, tema, zamansal ve mekânsal değişimler ile oryantalizm açısından metinlerarasılık yaklaşımına göre değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda her iki metinde de temalar süreklilik göstermekte iken, temaların taşıyıcısı olan olay örgüsü ve karakterlerin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Mekan olarak her iki metin de İstanbul’da geçmektedir. Fakat filmde ve romanda İstanbul’un içindeki mikro bölgeler farklılaşmaktadır. İncelenen roman ve film arasında üç yıllık bir zaman farkı olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abisel, N. (2010). Sessiz Sinema (4. Baskı). Ankara: De Ki Basım Yayın.
Andrew, D. (1984). Concepts in Film Theory. (1st Published). Oxford, London & Glasgow: Oxford University Press.
Atasoy, F., Alpöge, O. (1968). Genç Alman Sineması. Yeni Sinema, 2(15) (Şubat), 16-20.
Bakhtin, M. (2001) Karnavaldan Romana: Edebiyat Teorisinden Dil Felsefesine Seçme Yazılar (1. Baskı). (Çev. C. Soygüder). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Cartmell, D., Whelehan, I. (2007). Introduction– Literature on Screen: A Synoptic View. D. Cartmell, I. Whelehan (Ed.), The Cambridge Companion to Literature on Screen. (1st Published). (pp. 1-12). Cambridge: Cambridge University Press.
Corrigan, T. (2007). Literature on Screen, A History: In the Grap, D. Cartmell & I. Whelehan (Ed.), The Cambridge Companion to Literature on Screen. (1st Published). (pp. 29-44). Cambridge: Cambridge University Press.
Engin, E. (2004). Figuring the Orient: A Discussion of Orientalism within the Context of Ferzan Özpeteks Films. (Master's Thesis). Bilkent Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.
Gasset, J. O. (2013). Sanatın İnsansızlaştırılması ve Roman Üstüne Düşünceler (2. Baskı). (Çev. N. G. Işık). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Genette, G. (1997). Palimpsests: Literature in the Second Degree. Lincoln & London: University of Nebraska Press.
Girelli, E. (2007). Transnational Orientalism: Ferzan Özpetek's Turkish Dream in Hamam (1997). New Cinemas: Journal of Contemporary Film, 5(1), 23-38.
Hayward, S. (2000). Cinema Studies: The Key Concepts (2nd Published). London & New York: Routledge.
Hutcheon, L. (2012). A Theory of Adaptation. London & New York: Routledge.
Kaya, Y. (2017). Oryantalizm–Postkolonyalizm ve Sanat. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 6(30), 647-665.
Kuhn, A., Westwell, G. (2012). A Dictionary of Film Studies. Oxford: Oxford University Press.
Leitch, T. (2008). Adaptation Studies at a Crossroads. Adaptation, 1(1), 63-77.
Özpetek, F. (2014). İstanbul Kırmızısı. Can Yayınları.
Özpetek, F. (Yönetmen). (2017). İstanbul Kırmızısı. [Film]. Türkiye & İtalya: BKM, İmaj R&C Produzioni Faros Film & Rai Cinema.
Pinar, A. (2019). Literature and Film Adaptation Theories: Methodological Approaches. Journal of Artistic Creation & Literary Research, 7(2), 87-97.
Said, E. (1998). Oryantalizm (Doğubilim): Sömürgeciliğin Keşif Kolu, (Çev. N. Uzel). İstanbul: İrfan Yayımcılık ve Tanıtım.
Soydan, M. (2007). Ferzan Özpetek’in Hamam filminde Doğu’nun Gizli Bir Oryantalizm ile İnşa Edilişi. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (2), 51-68.
Stam, R. (2000a). Film Theory: An Introduction (1st Published). USA & UK: Blackwell Pubhishers.
Stam, R. (2000b). Beyond Fidelity: Dialogics of Adaptation, J. Naremore (Ed.), Film Adaptation. (pp. 54-76). Rutgers University Press.
Sutton, D. (2014). Sanat-Oluş. D. Sutton & D. Martin-Jones (Ed.), Yeni Bir Bakışla Deleuze (1. Baskı). (s. 85-99). İstanbul: Kolektif.
Şirin, Y. (2019). Oryantalizm Bağlamında Ferzan Özpetek Sineması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
Taşar, M. (2011). Batı’nın Kendi Kimliğini İnşa Sürecinde Öteki Olarak Doğulu Kadın ve Harem. Milli Saraylar Kültür-Sanat-Tarih Dergisi, 8, 153-175.
Taylan, A. (2015), Nitel ve Nicel Araştırmalarda Evren ve Örneklem Seçimi ve Sorunlar. B. Yıldırım (Ed.), İletişim Araştırmalarında Yöntemler (s. 47-38). Konya: Literatürk Yayınları.
Teksoy, R. (1966). Rus Sinemasına Kısa Bir Bakış. Yeni Sinema, 1(2) (Nisan-Mayıs), 16-19.
Teksoy, R. (2005). Rekin Teksoy’un Sinema Tarihi Cilt 2. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.
Tezel, C. (2017). Ferzan Özpetek: Tuba’nın Star Olduğunu Bilmiyordum. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/ferzan-ozpetek-tubanin-star-oldugunu-bilmiyordum-40109372 Erişim Tarihi: 1 Mart 2022
Tüysüz, D. (2017, Temmuz). Şifa ve zehir: Ferzan Özpetek‟in Pharmakon’u Olarak İstanbul. International Conference; The West of The East, The East of The West, Young Scholars Union, Prague, Czechia.
Wood, J. (2013). Kurmaca Nasıl İşler? (2. Baskı). (Çev. E. Bodur). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İkbal Bozkurt Avcı ^*
0000-0002-6904-7291
Türkiye

Aslı Ekici
0000-0002-7185-2572
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2022

Kabul Tarihi

14 Eylül 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 8

DOI

https://doi.org/10.46372/arts.1151980

IZ

https://izlik.org/JA46BD82NF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bozkurt Avcı, İ., & Ekici, A. (2022). Sinemada Uyarlama Çalışmaları Açısından İstanbul Kırmızısı. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8, 278-295. https://doi.org/10.46372/arts.1151980

Cited By

Türk Sineması Alanındaki Yüksek Lisans Tezlerinin Sinema ve Edebiyat İlişkisi Bağlamında İçerik Analiziyle İncelenmesi

Current Perspectives in Social Sciences

https://doi.org/10.53487/atasobed.1798049