Evaluating AI art through Kantian aesthetics

This theory-philosophical study explores the notion of artistic value in the context of artificial intelligence (AI)through Immanuel Kant’s concept of “disinterested aesthetic judgment.”It argues that the aesthetic value of an artwork is independent of its origin, whether human-made or algorithmically generated. Rather than empirical data, the research relies on a logical critique and close reading of Kant’s Critique of Judgment in conjunction with AI-generated art. Key Kantian ideas such as disinterestedness, purposiveness without purpose, and universality without a concept are reinterpreted to support the view that authorship and intention are irrelevant to aesthetic judgment. From this perspective, critiques of AI art based on its non-human origin lose validity. The study concludes that an artwork’s abstract form and its effect on the viewer’s cognitive faculties are sufficient grounds for aesthetic appreciation, offering a universal and author-independent model for evaluating artistic merit.

Sanatsal değerin Yapay Zeka (YZ) varlığındaki tek boyutlu çerçevesi, Immanuel Kant’ın “çıkar gözetmeyen estetik yargı” anlayışı doğrultusunda bu kuramsal-felsefi çalışmada incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı bir sanat eserinin estetik değerinin kökenine, insan ya da algoritma kaynaklı oluşuna, bağlı olmadığını göstermektir. Ampirik araştırmalar yürütmek yerine, çalışma mantık eleştirisine dayanmakta ve Kant’ın Yargı Gücünün Eleştirisi adlı eserinin bazı bölümlerini YZ tarafından üretilen sanat eserleriyle birlikte analiz ederek sonuçlara ulaşmaktadır. “Çıkar gözetmeme”, “amaçsız amaçlılık” ve “kavrama dayanmayan evrensellik” gibi önemli Kantçı kavramlar, estetik yargı çerçevesinde yaratıcılık ve niyeti önemsizleştiren yaklaşımı meşrulaştırmak üzere yeniden tanımlanmaktadır. İnsan dışı oluşları nedeniyle YZ sanatını eleştiren görüşlerin, Kantçı estetik perspektiften bakıldığında geçerliliğini tamamen yitirdiği ortaya konmaktadır. Çalışma soyut biçimin kendisinin ve gözlemci zihni üzerindeki etkisinin, estetik yargı için yeterli olduğunu öne sürmekte; böylece yaratıcının kim olduğuna bakılmaksızın sanatsal değeri kapsayıcı bir yaklaşımla değerlendirmektedir.