Bir Hayatı Çağdaş Bir Sergi Formuna Dönüştürmek: Harald Szeemann'ın Saplantılar Müzesi

Harald Szeemann, 1974’te Bern’deki apartman dairesinde, mesleği kuaförlük olan büyükbabasına ait çeşitli nesnelerden oluşan bir koleksiyonu sergilemiştir. Sergi, “Saplantılar Müzesi” ya da alt başlığıyla “Büyükbaba: Bizim Gibi Bir Öncü” adını taşımaktadır. Bu bir hayatı bir sergi olarak göstermeyi amaçlayan öncü bir girişimdir. “Büyükbaba: Bizim Gibi Bir Öncü” sergisinde Szeemann, başarılı bir kuaför, peruk yapımcısı ve kendi perma makinasını icat eden Macar göçmen büyükbabası Étienne Szeemann’ın hayatına odaklanmaktadır. “Kişisel- etnografi” olarak okunabilecek bu sergi ile Szeemann, kendi aile üyelerini incelemiştir. Bu sergi aracılığı ile Szeemann, bu aileye ait sıradan ve gündelik nesneleri bir sanat eseri olarak sunmuş, bu nesnelerden oluşan bir çağdaş sanat müzesi önermiştir. “Saplantılar Müzesi”, hem bir düşünce havuzu ve hem de Szeemann’ın tüm sergilerini içeren bir depo niteliği taşımaktadır. Szeemann, bu projesi ile izleyicilere, kapitalizm ve sosyalizm politikaları, eşzamanlı olarak, ekonomik, sınıfsal ve ötekilik politikalarını işaret eden kültürel olarak saldırgan bir sosyal eleştiri sunmaktadır. Bu araştırmanın amacı; günümüz sanatında sıklıkla kullanılan sergileme tekniklerinin yaratıcılarından olan Harald Szeemann’ın, 1970’lerde uyguladığı sergileme modelini inceleyerek sanat tarihsel referansları görünür kılmaktır.

In 1974, Harald Szeemann exhibits a collection of various objects belonging to his grandfather, who is a hairdresser. The exhibition is called “The Museum of Obsessions” or with subhead “Grandfather: A Pioneer Like Us”. This is a pioneering attempt to show a life as an exhibition. In the exhibition “Grandfather: A Pioneer Like Us”, Szeemann focuses on the life of Étienne Szeemann, a successful hairdresser, wig maker and Hungarian immigrant grandfather who invented his own perm machine. With this exhibition, which can be read as “personal- ethnographic”, Szeemann examines his own family members. On the occasion of this exhibition, Szeemann presented ordinary and everyday objects belonging to this family as a work of art and proposed a contemporary art museum consisting of these objects. He presented a culturally aggressive social critique to the viewers, which simultaneously pointed to the politics of economic, class and otherness, and the policies of capitalism and socialism. The “Museum of Obsessions” is a pool of thought and a repository containing all of Szeemann’s exhibits. The purpose of this research; to make art historical references visible by examining the exhibition model applied by Harald Szeemann, one of the creators of the exhibition techniques frequently used in today’s art, in the 1970s.