Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Çağdaş sanatta çekmece imgesine bakmanın on üç yolu

Yıl 2026, Sayı: 15, 53 - 82, 23.02.2026

Müsebbih Fındık Tütün , Fevziye Eyigör Pelikoğlu

https://doi.org/10.46372/arts.1752548
https://izlik.org/JA26EW88CX

Öz

Bu makale, çağdaş sanat uygulamalarında karşılaşılan çok sayıda çekmece imgesinin varlığına odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı, kapalıyken içeriğini gizleyen bir bilgi deposu, açıkken ise bir tür sergileme alanı olarak işlev gören çekmecenin sanatsal anlam üretimindeki önemini ortaya koymaktır. Bilimsel açıdan fenomenolojik, sanat teorisi açısından ise yorumsamacı olan çalışmada, Amerikalı sanat eleştirmeni Thomas McEvilley'in, sanatçının ifadesinde başvurduğu bir nesneye on üç farklı şekilde bakılabileceği önerisinden yola çıkılmıştır. Farklı sanat disiplinlerinde çekmeceyi ele alan eserler incelenmiştir. Çekmecelerle ilgili insan algısı ve sanatçı deneyimleri hakkında on üç farklı içerik üretilmiştir. Sonuç olarak, çekmece formunun kime ait olduğu, ne zaman, nerede, neden ve nasıl kullanıldığı ve değerinin ne olduğu gibi sorulara cevap arayanların öznel bakışının temsili değeri açığa çıkmıştır

Anahtar Kelimeler

çağdaş sanat sanat nesnesi çekmece imgesi çoklu bakış

Kaynakça

  • Angus, J. (2015). Gece yarısında bahçe [Enstalasyon]. Renwick Galeri, Washington.
  • Aono, F. (2025). Seto İç Denizi’ndeki Awashima Adası’nda sürüklenen eski bir evin zihinsel deniz manzarası görüntüsü [Enstalasyon].
  • Aono, F. (2016). Burada olmayanlar için bir grup resmi–nereden geliyorsun, nereye gidiyorsun- Sai No Kawara [Enstalasyon]. Mori Art Museum.
  • Artun, A. (2005). Sanatçı müzeleri (1. baskı) (Çev. E. Gen, A. Berktay ve E. Yılmaz). İletişim.
  • Artun, A. (2015). Bir muamma sanat hayat aforizmalar (1. baskı) (Çev. S. Somuncuoğlu, E. Gen, N. Altınyıldız Artun ve A. Boren). İletişim.
  • Atalayer, F. (2007). Mekân (uzam), Türk mitolojisi ve yaratıcılık. Düşünce sanat kültür seçkisi 01. Şimdi.
  • Bachelard, G. (2017). Mekânın poetikası (Çev. A. Tümertekin). İthaki.
  • Barret, T. (2014). Sanatı eleştirmek günceli anlamak (Çev. G. Metin). Hayalperest.
  • Barret, T. (2022). Sanat üretimi form ve anlam (1. baskı) (Çev. E. B. Alpay). Hayalperest.
  • Cordal, İ. (2015). Kentsel eylemsizlik [Enstalasyon].
  • Dali, S. (1951). Düşmüş melek [Resim].
  • Deaton, G. (2017). International perspectives on the Anthropocene (2/3); Isaac Cordal. Scalar. https://scalar.usc.edu/works/engl205-07h-fall-2017/panel-4-person-2
  • Distel, H. (1970-77). Çekmece müzesi [Enstalasyon]. Das Schubladenmuseum, Köln.
  • Elemento, N. (1998). Tutkusuz doğal [Enstalasyon].
  • Elemento, N. (2000). İkimiz için [Enstalasyon]. Bölgesel Çağdaş Sanat Müzesi, Fransa.
  • Elemento, N. (2025). CV. https://www.elemento.fr/curriculum.php
  • Elmgreen, M. ve Dragset, I. (2011). İsimsiz-morg [Enstalasyon].
  • Erbil, P. (2015). Kibele’den pandora’ya kadının tarihsel yenilgisi (4. baskı). Arkadaş.
  • Erinç, S. M. (2013). Sanatın boyutları (3. baskı). Ütopya.
  • Eyigör Pelikoğlu, F. (2019). Sürdürülebilir beklentilere teamülen sanat (1. baskı). Akademisyen.
  • Feipel, M. ve Bechameil, J. (2011). Çarpık odalar [Enstalasyon]. 54. Venedik Bienali.
  • Fineberg, J. (2014). 1940’tan günümüze sanat (3. baskı) (A. Z. Tunç, Ed.; Çev. S. Atay Eskier ve G. Erinç Yılmaz). Karakalem.
  • Focillon, H. (2015). Biçimlerin yaşamı (1. baskı) (Çev. A. Tümertekin). Janus.
  • Gagosian Quarterly. (2023, 11 Ağustos). Tetsuya Ishida; My weak self, my pitiful self, my anxious self. https://gagosian.com/quarterly/2023/08/11/essay-tetsuya-ishida-my-weak-self-my-pitiful-self-my-anxious-self/
  • Gombrich, E. H. (2015). İmge ve göz, görsel temsil psikolojisi üzerine yeni incelemeler (Çev. K. Atakay). Yapı Kredi.
  • Grippo, V. (1978). Masa [Enstalasyon]. Ricardo Martin-Crosa Koleksiyonu.
  • Institute for Cultural Diplomacy. (2010). Floodwall: Art exhibition of Jana Napoli in Berlin; Drawers speak – New Orleans five years later. https://www.culturaldiplomacy.org/academy/index.php?en_conferences_loam_floodwall-exhibition
  • Ishida, T. (1996). Bir çekmece [Resim]. Tetsu Koleksiyonu.
  • Jimenez Muñoz, A. J. (2013, 8 Mart). Thirteen ways of looking at a blackbird. The Literary
  • Encyclopedia. http://www.litencyc.com/php/sworks.php?rec=true&UID=8282
  • Kaçar, E. (2019). Öznenin Trajedisi: Aynanın Ötesine Geçmek. Dört Öge (15), 75-84. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/797640
  • Kastner, J. (2017). Elmgreen ve Dragset. Artforum. https://www.artforum.com/events/elmgreen-dragset-4-227818/
  • Kippenberger, M. (1996). Kategorizasyona meydan okuyan yumurta kadın [Resim].
  • Kosuth, J. (1965). Bir ve üç masa [Fotoğraf].
  • Lee, W. (2014, 24 Nisan). Japanese artist Aono Fumiaki holds first Seoul exhibition showcasing installations made with broken objects collected from tsunami-hit areas. The Korea Herald. https://www.koreaherald.com/article/3697494
  • Lenoir, B. (2004). Sanat yapıtı (Çev. A. Derman). Yapı Kredi.
  • Los Carpinteros (2001). Büyük çekmece [Enstalasyon].
  • McEvilley, T. (1993). Thirteen ways of looking at a blackbird. Art & discontent: Theory at the millennium. Documentext. https://jdsperry.people.ysu.edu/pdf/13_Ways_Blackbird.pdf
  • Madoz, C. (2007). İsimsiz, 2/7 [Fotoğraf]. Matthys Colle Koleksiyonu.
  • May, R. (2015). Yaratma cesareti (2. baskı) (Çev. A. Oysal). Metis.
  • Napoli, J. (2007-2011). Taşkın duvarı [Enstalasyon].
  • Nicola L. (1969-1993). Kadın şifonyer [Enstalasyon].
  • Ono, Y. (1966). To the Wesleyan people. Imagine Peace. https://www.imaginepeace.com/archives/2526
  • Ono, Y. ve Lennon, J. (Yönetmen). (1970). Fly [Kısa Film]. Apple Films.
  • Ono, Y. (2007). Fly (sinek/uçmak) [Enstalasyon].
  • Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları rönesans sanatında insancıl temalar (1. baskı) (Çev. O. Düz). Pinhan.
  • Pyragraph. (2017, 16 Ağustos). Both patterned and chaotic: ‘cross pollination’ at 516 Arts [Josie Lopez ve Jennifer Angus röportajı].
  • Reyes, C. (2012). Aşk şarkılarının içinde [Enstalasyon].
  • Ricciulli, V. (2020, 9 Nisan). Saul Steinberg celebrated the home as a ‘cocoon for creativity’. Curbed NY. https://ny.curbed.com/2020/4/9/21200169/saul-steinberg-cartoonist-virtual-exhibit-pace-interiors
  • Ricoeur, P. (2017). Hafıza, tarih, unutuş (2. baskı) (Çev. M. Emin Özcan). Metis
  • Shadyac, T. (Yönetmen). (2003). Bruce Almighty [Film]. Universal Pictures.
  • Simmel, G. (2016). Gizliliğin ve gizli toplumların sosyolojisi (Çev. İ. Dündar). Pinhan.
  • Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2003). Sanat kavram ve terimler sözlüğü (7. baskı). Remzi.
  • Steinberg, S. (1950). Şehir manzarasında çekmeceli dolap [Jelatin gümüş baskı]. Saul Steinberg Vakfı, New York.
  • Stevens, W. (1923). Thirteen ways of looking at a blackbird. Poetry Foundation. https://www.poetryfoundation.org/poems/45236/thirteen-ways-of-looking-at-a-blackbird
  • Şahin, Y. (2017). Michel Foucault’da söylem analizi. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 3(6), 119-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/skad/issue/33118/368590
  • Taşçıoğlu, M. (2013). Bir görsel iletişim platformu olarak mekân (1. baskı). Yem.
  • Türk Dil Kurumu. (2025, 31 Ocak). Maddesellik. https://sozluk.gov.tr/
  • Ward, G. (2014). Postmodernizmi anlamak (Çev. T. Göbekçin). Optimist.
  • Wikipedia. (2025, 10 Temmuz). Sanzu river. https://en.wikipedia.org/wiki/Sanzu_River

Thirteen ways of looking at the drawer image in contemporary art

Yıl 2026, Sayı: 15, 53 - 82, 23.02.2026

Müsebbih Fındık Tütün , Fevziye Eyigör Pelikoğlu

https://doi.org/10.46372/arts.1752548
https://izlik.org/JA26EW88CX

Öz

This article focuses on the presence of numerous drawer images encountered in contemporary art practices. The aim of the study is to reveal the importance of the drawer, which functions as a repository of information that conceals its contents when closed and as a kind of exhibition space when open, in the production of artistic meaning. From a scientific perspective, this study is phenomenological, while from an art theory perspective, it is interpretive. It is based on American art critic Thomas McEvilley's suggestion that an object used in an artist's expression can be viewed in thirteen different ways. Artworks dealing with the drawer in different art disciplines have been examined. Thirteen different pieces of content have been produced about human perceptions and artists' experiences related to drawers. As a result, it has been determined that the drawer form reveals the representational value of the subjective perspective directed toward it.

Anahtar Kelimeler

contemporary art art object drawer image multiple perspectives

Kaynakça

  • Angus, J. (2015). Gece yarısında bahçe [Enstalasyon]. Renwick Galeri, Washington.
  • Aono, F. (2025). Seto İç Denizi’ndeki Awashima Adası’nda sürüklenen eski bir evin zihinsel deniz manzarası görüntüsü [Enstalasyon].
  • Aono, F. (2016). Burada olmayanlar için bir grup resmi–nereden geliyorsun, nereye gidiyorsun- Sai No Kawara [Enstalasyon]. Mori Art Museum.
  • Artun, A. (2005). Sanatçı müzeleri (1. baskı) (Çev. E. Gen, A. Berktay ve E. Yılmaz). İletişim.
  • Artun, A. (2015). Bir muamma sanat hayat aforizmalar (1. baskı) (Çev. S. Somuncuoğlu, E. Gen, N. Altınyıldız Artun ve A. Boren). İletişim.
  • Atalayer, F. (2007). Mekân (uzam), Türk mitolojisi ve yaratıcılık. Düşünce sanat kültür seçkisi 01. Şimdi.
  • Bachelard, G. (2017). Mekânın poetikası (Çev. A. Tümertekin). İthaki.
  • Barret, T. (2014). Sanatı eleştirmek günceli anlamak (Çev. G. Metin). Hayalperest.
  • Barret, T. (2022). Sanat üretimi form ve anlam (1. baskı) (Çev. E. B. Alpay). Hayalperest.
  • Cordal, İ. (2015). Kentsel eylemsizlik [Enstalasyon].
  • Dali, S. (1951). Düşmüş melek [Resim].
  • Deaton, G. (2017). International perspectives on the Anthropocene (2/3); Isaac Cordal. Scalar. https://scalar.usc.edu/works/engl205-07h-fall-2017/panel-4-person-2
  • Distel, H. (1970-77). Çekmece müzesi [Enstalasyon]. Das Schubladenmuseum, Köln.
  • Elemento, N. (1998). Tutkusuz doğal [Enstalasyon].
  • Elemento, N. (2000). İkimiz için [Enstalasyon]. Bölgesel Çağdaş Sanat Müzesi, Fransa.
  • Elemento, N. (2025). CV. https://www.elemento.fr/curriculum.php
  • Elmgreen, M. ve Dragset, I. (2011). İsimsiz-morg [Enstalasyon].
  • Erbil, P. (2015). Kibele’den pandora’ya kadının tarihsel yenilgisi (4. baskı). Arkadaş.
  • Erinç, S. M. (2013). Sanatın boyutları (3. baskı). Ütopya.
  • Eyigör Pelikoğlu, F. (2019). Sürdürülebilir beklentilere teamülen sanat (1. baskı). Akademisyen.
  • Feipel, M. ve Bechameil, J. (2011). Çarpık odalar [Enstalasyon]. 54. Venedik Bienali.
  • Fineberg, J. (2014). 1940’tan günümüze sanat (3. baskı) (A. Z. Tunç, Ed.; Çev. S. Atay Eskier ve G. Erinç Yılmaz). Karakalem.
  • Focillon, H. (2015). Biçimlerin yaşamı (1. baskı) (Çev. A. Tümertekin). Janus.
  • Gagosian Quarterly. (2023, 11 Ağustos). Tetsuya Ishida; My weak self, my pitiful self, my anxious self. https://gagosian.com/quarterly/2023/08/11/essay-tetsuya-ishida-my-weak-self-my-pitiful-self-my-anxious-self/
  • Gombrich, E. H. (2015). İmge ve göz, görsel temsil psikolojisi üzerine yeni incelemeler (Çev. K. Atakay). Yapı Kredi.
  • Grippo, V. (1978). Masa [Enstalasyon]. Ricardo Martin-Crosa Koleksiyonu.
  • Institute for Cultural Diplomacy. (2010). Floodwall: Art exhibition of Jana Napoli in Berlin; Drawers speak – New Orleans five years later. https://www.culturaldiplomacy.org/academy/index.php?en_conferences_loam_floodwall-exhibition
  • Ishida, T. (1996). Bir çekmece [Resim]. Tetsu Koleksiyonu.
  • Jimenez Muñoz, A. J. (2013, 8 Mart). Thirteen ways of looking at a blackbird. The Literary
  • Encyclopedia. http://www.litencyc.com/php/sworks.php?rec=true&UID=8282
  • Kaçar, E. (2019). Öznenin Trajedisi: Aynanın Ötesine Geçmek. Dört Öge (15), 75-84. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/797640
  • Kastner, J. (2017). Elmgreen ve Dragset. Artforum. https://www.artforum.com/events/elmgreen-dragset-4-227818/
  • Kippenberger, M. (1996). Kategorizasyona meydan okuyan yumurta kadın [Resim].
  • Kosuth, J. (1965). Bir ve üç masa [Fotoğraf].
  • Lee, W. (2014, 24 Nisan). Japanese artist Aono Fumiaki holds first Seoul exhibition showcasing installations made with broken objects collected from tsunami-hit areas. The Korea Herald. https://www.koreaherald.com/article/3697494
  • Lenoir, B. (2004). Sanat yapıtı (Çev. A. Derman). Yapı Kredi.
  • Los Carpinteros (2001). Büyük çekmece [Enstalasyon].
  • McEvilley, T. (1993). Thirteen ways of looking at a blackbird. Art & discontent: Theory at the millennium. Documentext. https://jdsperry.people.ysu.edu/pdf/13_Ways_Blackbird.pdf
  • Madoz, C. (2007). İsimsiz, 2/7 [Fotoğraf]. Matthys Colle Koleksiyonu.
  • May, R. (2015). Yaratma cesareti (2. baskı) (Çev. A. Oysal). Metis.
  • Napoli, J. (2007-2011). Taşkın duvarı [Enstalasyon].
  • Nicola L. (1969-1993). Kadın şifonyer [Enstalasyon].
  • Ono, Y. (1966). To the Wesleyan people. Imagine Peace. https://www.imaginepeace.com/archives/2526
  • Ono, Y. ve Lennon, J. (Yönetmen). (1970). Fly [Kısa Film]. Apple Films.
  • Ono, Y. (2007). Fly (sinek/uçmak) [Enstalasyon].
  • Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları rönesans sanatında insancıl temalar (1. baskı) (Çev. O. Düz). Pinhan.
  • Pyragraph. (2017, 16 Ağustos). Both patterned and chaotic: ‘cross pollination’ at 516 Arts [Josie Lopez ve Jennifer Angus röportajı].
  • Reyes, C. (2012). Aşk şarkılarının içinde [Enstalasyon].
  • Ricciulli, V. (2020, 9 Nisan). Saul Steinberg celebrated the home as a ‘cocoon for creativity’. Curbed NY. https://ny.curbed.com/2020/4/9/21200169/saul-steinberg-cartoonist-virtual-exhibit-pace-interiors
  • Ricoeur, P. (2017). Hafıza, tarih, unutuş (2. baskı) (Çev. M. Emin Özcan). Metis
  • Shadyac, T. (Yönetmen). (2003). Bruce Almighty [Film]. Universal Pictures.
  • Simmel, G. (2016). Gizliliğin ve gizli toplumların sosyolojisi (Çev. İ. Dündar). Pinhan.
  • Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2003). Sanat kavram ve terimler sözlüğü (7. baskı). Remzi.
  • Steinberg, S. (1950). Şehir manzarasında çekmeceli dolap [Jelatin gümüş baskı]. Saul Steinberg Vakfı, New York.
  • Stevens, W. (1923). Thirteen ways of looking at a blackbird. Poetry Foundation. https://www.poetryfoundation.org/poems/45236/thirteen-ways-of-looking-at-a-blackbird
  • Şahin, Y. (2017). Michel Foucault’da söylem analizi. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 3(6), 119-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/skad/issue/33118/368590
  • Taşçıoğlu, M. (2013). Bir görsel iletişim platformu olarak mekân (1. baskı). Yem.
  • Türk Dil Kurumu. (2025, 31 Ocak). Maddesellik. https://sozluk.gov.tr/
  • Ward, G. (2014). Postmodernizmi anlamak (Çev. T. Göbekçin). Optimist.
  • Wikipedia. (2025, 10 Temmuz). Sanzu river. https://en.wikipedia.org/wiki/Sanzu_River
Toplam 60 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Disiplinlerarası Sanat, Enstelasyon/Yerleştirme Sanatı, Resim
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Müsebbih Fındık Tütün 0000-0002-3901-8473

Fevziye Eyigör Pelikoğlu 0000-0002-5904-2139

Gönderilme Tarihi 28 Temmuz 2025
Kabul Tarihi 1 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi 23 Şubat 2026
DOI https://doi.org/10.46372/arts.1752548
IZ https://izlik.org/JA26EW88CX
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: 15

Kaynak Göster

APA Fındık Tütün, M., & Eyigör Pelikoğlu, F. (2026). Çağdaş sanatta çekmece imgesine bakmanın on üç yolu. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi, 15, 53-82. https://doi.org/10.46372/arts.1752548

ARTS, CC BY-NC 4.0 ile lisanslanmaktadır cc.svg?ref=chooser-v1by.svg?ref=chooser-v1nc.svg?ref=chooser-v1

YAYINCI | DERGİ KURULLARI | DİZİNLER | ÜCRET POLİTİKASI | İSTATİSTİKLER | MIAR | SHERPA ROMEO