Türk sinemasında yapay zekâ tasarımı olarak robotlar: 216 karakteri üzerinden G.O.R.A. ve Arif V 216 filmleri
Öz
İnsan ile makine arasındaki sınırların gün geçtikçe bulanıklaştığı günümüzde sinema bir makinenin insan gibi hissetme ve davranma arzusuna imge kazandırmak gibi bir işleve sahiptir. İmgeleri beyaz perdede robotlar, cyborglar, androidler biçiminde görsel temsillerde görmek mümkündür. Sinema, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki tasarımlarına dair ilham verici fikirlerin de gelişmesi noktasında itici güç olmuştur. Türk sinema tarihinde bilimkurgu öğeleri içeren çok sayıda filme rastlanmaz, 1950’lerin ortalarından 2025 yılına kadar bilimkurgu öğesi taşıyan film sayısı genel film sayısının çok küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu filmlerin bir kısmı yapay zekâ teknolojisi olarak robot tasarımlarını kullanmıştır. Çalışmada G.O.R.A. ve Arif V 216 filmlerindeki yapay zekâ teknolojisi kullanılarak tasarlanan insanımsı robot 216 karakteri üzerinden yapay zekâ formuna uygunluğu nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemiyle ele alınmaktadır. 216’nın fiziksel görünümünün yanı sıra ona verilen insansı özelliklerle yalnızca robotun biçimi ve eylemleri değil aynı zamanda insan ve robot arasındaki toplumsal ilişkilerin de antropomorfize edildiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Kitabevi.
- Aslan, E. (2023). Yapay zekâ ve sosyal robotların sosyal yaşama tezahürü. U. B. Gezgin (Ed.), Yapay zekâ psikolojisi ve sosyolojisi (1. baskı) (s. 51-88). Serüven.
- Asimov, I. (1996). Üç robot yasası. (Çev. G. Suveren,) (1. baskı) Altın Kitaplar.
- Atal, T. M. (2016). Hareketli dijital görüntünün sanatsal imge olarak estetiği. Yedi: sanat, tasarım ve bilim dergisi, (16), 55-64.
- Balcı, Ş. (2021). Türk sinemasında robotlar. Sinecine, 12(2), 259-291.
- Barron, L. (2023). AI and popular culture. (1. baskı) Emerald.
- Baruönü, K. (Yönetmen). (2018). Arif V 216 [Film]. CMYLMZ Fikirsanat.
- Baudou, J. (2005). Bilim-kurgu. (1. baskı) (Çev. İ. Bülbüloğlu), Dost Kitabevi.
- Cawsey, A. (1998). The essence of artificial intelligence. (1. baskı) Prentice-Hall.
- Cevher, E. (2022). Posthümanizm ve transhümanizm ekseninde bilimkurgu sinemasında yapay zekâ ve insan ilişkisinin ontolojik konumlanışı. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 191-230). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
- Coşkuner, A. (2023). Sinemanın denetimsiz teknolojiyle sınavı: yapay zeka’nın film endüstrisine etkisi. Türkiye film araştırmaları dergisi, 3(1), 32-47. https://doi.org/10.59280/film.1284277
- Çağıl, F. (2025). Dijital sinema kavramı çerçevesinde sinemada kameranın geleceği. Yeni medya elektronik dergisi, 9(1), 31-49.
- Doğan, M. (2023). Sinemada yapay zekâ: robotlarda bilinç, duygular ve etik. Kültür ve iletişim, 26(2), 318-343.
- Fisher, R. B. (2001). AI and cinema-does artificial insanity rule?. proceedings of 12th Irish conference on artificial intelligence and cognitive science (AICS - 2001). (1. baskı), (s. 1-11).
- Ford, M. (2022). Robotların iktidarı yapay zekâ dünyaya nasıl hükmedecek? (1. baskı) (Çev. K. Y. Us). Kronik.
- Gedikli, M. E., ve Cibroğlu, M. O. (2023). Makinelerin öğrenebilmesi ve günümüze etkileri. B. Küçükcan, ve B. F. Yıldırım (Ed.) Yapay zeka disiplinlerarası yaklaşımlar (1. baskı) (s. 105-122). Vakıfbank Kültür.
- Guthrie, S. E. (2025, Ağustos). Antropomorfism. Britannica: https://www.britannica.com/topic/anthropomorphism
- Holton, R. J., and Boyd, R. (2017). ‘Where are the people? What are they doing? Why are they doing it?’(Mindell) Situating artificial intelligence within a socio-technical framework. Journal of Sociology, 54(3), 1-17.
- Hume, D. (1957). The natural history of religion. Stanford University.
- Kakoudaki, D. (2014). Anatomy of a robot: literature, cinema, and the cultural work of artificial people. (1. baskı). Rutgers University.
- Kalıpçı, M. (2016). Metinlerarasılık kapsamında G.O.R.A. ve A.R.O.G. filmlerinin incelenmesi. RumeliDE dil ve edebiyat araştırmaları dergisi, (9) 69-80.
- Kang, M. (2015). Avrupa imgeleminde otomatlar yaşayan makinelerin olağanüstü düşleri, (1. baskı) (Çev. O. Düz) İthaki.
- Kapır, B. (2022). Algoritmalar çağında hesaplanabilir sinema endüstrisi: yapay zekâ teknolojisinin ekonomik yönü. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 69-120). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
- Kurt, Ş. K. (2024). Araç duygudur': teknoloji-duygu-insan ilişkisi ve yapay zekanın hissetti(rdi)kleri. H. Hülür, ve C. Yaşın (Ed.), Yapay zeka, toplum ve kültür (1. baskı) (s. 97-116). Ütopya.
- Monaco, J. (2001). Bir film nasıl okunur sinema dili, tarihi ve kuramı. (1. baskı) (Çev. E. Yılmaz) Oğlak.
- Murphy, P. (2024). AI in the movies. Edinburgh.
- Nilsson, N. J. (2018). Yapay zekâ geçmişi ve geleceği. (1. baskı) Boğaziçi Üniversitesi.
- Oskay, Ü. (1982). Çağdaş fantazya popüler kültür açısından bilim - kurgu ve korku sineması. (1. baskı) AYKO.
- Oxford English Dictionary (2025). Artificial intelligence, https://www.oed.com/dictionary/artificialintelligence_n?tab=meaning_and_use#38531565
- Örsler, M. M., and Kennedy-Karpat, C. (2020). Cem Yılmaz and genre parody in Turkish national cinema. Journal of popular film and television, 48(1), 38-48.
- Özgüç, A. (2005). Türlerle Türk sineması dönemler / modalar / tiplemeler. (1. baskı) Dünya.
- Scognamillo, G., ve Demirhan, M. (2005). Fantastik türk sineması. (1. baskı) Kabalcı.
- Sorak, Ö. F. (Yönetmen). (2004). G.O.R.A. [Film]. Beşiktaş Kültür Merkezi (BKM), Böcek Yapım.
- Taburoğlu, Ö. (2025). Yapay zekâ 101. (1. baskı) Say.
- Uslu, E. G. (2022). Bilimkurgu sinemasında Antropomorfizm: Ne kadar insan? I Robot. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema/yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 163-189). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
- Warwick, K. (2022). Yapay zekâ temel prensipler. (1. baskı) (Çev. G. Uysal ve A. Uysal). İstanbul: Ginko Bilim.
- Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
- Zengin, F. (2020). Akıllı Makine çağı sinemasına giriş: sinema sanatında yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı. İletişim çalışmaları dergisi, 6(2), 151-177.
- Zengin, F. (2022). Yapay zekâ ve sinema: tarihi arka plana bakış. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 69-120). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
Robots as artificial intelligence designs in Turkish cinema: G.O.R.A. and Arif V 216 films through 216 characters
Öz
In contemporary society, where the boundaries between humans and machines are becoming increasingly indistinct, cinema fulfils the role of providing a visual representation of a machine's aspiration to experience and respond in a manner analogous to that of a human. Representations of such entities, including robots, cyborgs, and androids, have been depicted in cinematic narratives. Cinema has been a significant catalyst in the conceptualisation of future designs in the realms of science and technology. The number of films containing science fiction elements in Turkish cinema history is negligible; from the mid-1950s to 2025, the number of films with science fiction elements constitutes a very small portion of the total number of films. It is evident that a number of these films have employed robot designs as a manifestation of artificial intelligence technology. This study employs a qualitative research method, namely descriptive analysis, to examine the suitability of the 216 character, a humanoid robot designed using artificial intelligence technology, as depicted in the films G.O.R.A. and Arif V 216. In addition to its physical appearance, the human-like characteristics attributed to it reveal that not only the robot's form and actions but also the social relationships between humans and robots have been anthropomorphised.
Anahtar Kelimeler
Cinema Turkish Cinema Artificial Intelligence G.O.R.A. Arif V 216
Kaynakça
- Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Kitabevi.
- Aslan, E. (2023). Yapay zekâ ve sosyal robotların sosyal yaşama tezahürü. U. B. Gezgin (Ed.), Yapay zekâ psikolojisi ve sosyolojisi (1. baskı) (s. 51-88). Serüven.
- Asimov, I. (1996). Üç robot yasası. (Çev. G. Suveren,) (1. baskı) Altın Kitaplar.
- Atal, T. M. (2016). Hareketli dijital görüntünün sanatsal imge olarak estetiği. Yedi: sanat, tasarım ve bilim dergisi, (16), 55-64.
- Balcı, Ş. (2021). Türk sinemasında robotlar. Sinecine, 12(2), 259-291.
- Barron, L. (2023). AI and popular culture. (1. baskı) Emerald.
- Baruönü, K. (Yönetmen). (2018). Arif V 216 [Film]. CMYLMZ Fikirsanat.
- Baudou, J. (2005). Bilim-kurgu. (1. baskı) (Çev. İ. Bülbüloğlu), Dost Kitabevi.
- Cawsey, A. (1998). The essence of artificial intelligence. (1. baskı) Prentice-Hall.
- Cevher, E. (2022). Posthümanizm ve transhümanizm ekseninde bilimkurgu sinemasında yapay zekâ ve insan ilişkisinin ontolojik konumlanışı. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 191-230). İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
- Coşkuner, A. (2023). Sinemanın denetimsiz teknolojiyle sınavı: yapay zeka’nın film endüstrisine etkisi. Türkiye film araştırmaları dergisi, 3(1), 32-47. https://doi.org/10.59280/film.1284277
- Çağıl, F. (2025). Dijital sinema kavramı çerçevesinde sinemada kameranın geleceği. Yeni medya elektronik dergisi, 9(1), 31-49.
- Doğan, M. (2023). Sinemada yapay zekâ: robotlarda bilinç, duygular ve etik. Kültür ve iletişim, 26(2), 318-343.
- Fisher, R. B. (2001). AI and cinema-does artificial insanity rule?. proceedings of 12th Irish conference on artificial intelligence and cognitive science (AICS - 2001). (1. baskı), (s. 1-11).
- Ford, M. (2022). Robotların iktidarı yapay zekâ dünyaya nasıl hükmedecek? (1. baskı) (Çev. K. Y. Us). Kronik.
- Gedikli, M. E., ve Cibroğlu, M. O. (2023). Makinelerin öğrenebilmesi ve günümüze etkileri. B. Küçükcan, ve B. F. Yıldırım (Ed.) Yapay zeka disiplinlerarası yaklaşımlar (1. baskı) (s. 105-122). Vakıfbank Kültür.
- Guthrie, S. E. (2025, Ağustos). Antropomorfism. Britannica: https://www.britannica.com/topic/anthropomorphism
- Holton, R. J., and Boyd, R. (2017). ‘Where are the people? What are they doing? Why are they doing it?’(Mindell) Situating artificial intelligence within a socio-technical framework. Journal of Sociology, 54(3), 1-17.
- Hume, D. (1957). The natural history of religion. Stanford University.
- Kakoudaki, D. (2014). Anatomy of a robot: literature, cinema, and the cultural work of artificial people. (1. baskı). Rutgers University.
- Kalıpçı, M. (2016). Metinlerarasılık kapsamında G.O.R.A. ve A.R.O.G. filmlerinin incelenmesi. RumeliDE dil ve edebiyat araştırmaları dergisi, (9) 69-80.
- Kang, M. (2015). Avrupa imgeleminde otomatlar yaşayan makinelerin olağanüstü düşleri, (1. baskı) (Çev. O. Düz) İthaki.
- Kapır, B. (2022). Algoritmalar çağında hesaplanabilir sinema endüstrisi: yapay zekâ teknolojisinin ekonomik yönü. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 69-120). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
- Kurt, Ş. K. (2024). Araç duygudur': teknoloji-duygu-insan ilişkisi ve yapay zekanın hissetti(rdi)kleri. H. Hülür, ve C. Yaşın (Ed.), Yapay zeka, toplum ve kültür (1. baskı) (s. 97-116). Ütopya.
- Monaco, J. (2001). Bir film nasıl okunur sinema dili, tarihi ve kuramı. (1. baskı) (Çev. E. Yılmaz) Oğlak.
- Murphy, P. (2024). AI in the movies. Edinburgh.
- Nilsson, N. J. (2018). Yapay zekâ geçmişi ve geleceği. (1. baskı) Boğaziçi Üniversitesi.
- Oskay, Ü. (1982). Çağdaş fantazya popüler kültür açısından bilim - kurgu ve korku sineması. (1. baskı) AYKO.
- Oxford English Dictionary (2025). Artificial intelligence, https://www.oed.com/dictionary/artificialintelligence_n?tab=meaning_and_use#38531565
- Örsler, M. M., and Kennedy-Karpat, C. (2020). Cem Yılmaz and genre parody in Turkish national cinema. Journal of popular film and television, 48(1), 38-48.
- Özgüç, A. (2005). Türlerle Türk sineması dönemler / modalar / tiplemeler. (1. baskı) Dünya.
- Scognamillo, G., ve Demirhan, M. (2005). Fantastik türk sineması. (1. baskı) Kabalcı.
- Sorak, Ö. F. (Yönetmen). (2004). G.O.R.A. [Film]. Beşiktaş Kültür Merkezi (BKM), Böcek Yapım.
- Taburoğlu, Ö. (2025). Yapay zekâ 101. (1. baskı) Say.
- Uslu, E. G. (2022). Bilimkurgu sinemasında Antropomorfizm: Ne kadar insan? I Robot. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema/yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 163-189). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
- Warwick, K. (2022). Yapay zekâ temel prensipler. (1. baskı) (Çev. G. Uysal ve A. Uysal). İstanbul: Ginko Bilim.
- Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
- Zengin, F. (2020). Akıllı Makine çağı sinemasına giriş: sinema sanatında yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı. İletişim çalışmaları dergisi, 6(2), 151-177.
- Zengin, F. (2022). Yapay zekâ ve sinema: tarihi arka plana bakış. F. Zengin (Ed.), Yapay zekâ ve sinema yapay zekâ çağında sinema (1. baskı) (s. 69-120). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sinema (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 16 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 13 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 23 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.46372/arts.1743922 |
| IZ | https://izlik.org/JA34LT96TD |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 15 |
ARTS, CC BY-NC 4.0 ile lisanslanmaktadır 
YAYINCI | DERGİ KURULLARI | DİZİNLER | ÜCRET POLİTİKASI | İSTATİSTİKLER | MIAR | SHERPA ROMEO