Soykırım, tarih ve metinlerarasılık: Alain Resnais’in Gece ve Sis belgeselinde palimpsestik bellek

Within the scope of this study, Alain Resnais’ documentary Night and Fog (Nuit et Brouillard, 1956) will be analysed with the intertextuality approach. The intertextuality approach is a method of analysis that emerged in the 1960s and examines the exchange of meaning between literary works. This method has been frequently used as an analysis method in cinema and other branches of art. In his documentary Resnais states that the mentality of genocide did not disappear with the Nazis, on the contrary, it can reappear elsewhere. Throughout the documentary, Resnais drags our perception of history towards a palimpsestic understanding of history by using elements such as music, photography, found footage and pastiche asymmetrically in order to create awareness of political consciousness in the audience. Thus, he asks us to think of the atrocities committed in the camps on an imaginary plane together with other atrocities committed at other times in history.

Bu çalışma çerçevesinde Alain Resnais’nin Nazi temerküz kamplarını ele aldığı Gece ve Sis (Nuit et Brouillard, 1956) belgeseli metinlerarasılık yaklaşımıyla incelenecektir. Metinlerarasılık yaklaşımı Julia Kristeva’nın 1960’lı yıllarda yazdığı yazılar neticesinde ortaya çıkmış olan ve yazınsal yapıtların birbirleriyle olan anlam alışverişlerini inceleyen bir analiz yöntemidir. Başta yeni roman gibi yazınsal yapıtlar olmak üzere sinema, tiyatro, fotoğraf, müzik, resim gibi birçok sanat tayfında karşılık bulmuştur. Resnais, Gece ve Sis belgeselinde Hollywood sinemasının duyguları sömürmeye dayalı sistemine meydan okuyarak bilince odaklanan bir çalışma yaratmıştır. Soykırıma sebep olan Nazi zihniyetinin otopsisi yapan Resnais; soykırım zihniyetinin Nazilerle birlikte ortadan kaybolmadığını başka yerlerde yeniden hortlayabileceğini belirtir. İzleyicide politik bilinç farkındalığını arttırmak için belgesel boyunca müzik, fotoğraf, buluntu film (found footage), pastiş gibi öğeleri asimetrik şekilde kullanarak tarihsel algımızı palimpsestik bir tarih anlayışına doğru sürükler. Böylece kamplarda yaşanmış olan vahşeti imgesel düzeyde tarihin diğer zamanlarında yaşanmış vahşetlerle birlikte düşünmemizi ister.