Research Article

Bilgi sonrası türetim çağında kitsch ve sanat

Number: Yapay zekâ ve sanat özel sayısı October 22, 2025
EN TR

Bilgi sonrası türetim çağında kitsch ve sanat

Öz

Bu çalışma, Batı sanatının son 400 yıllık sürecinde insan yaratıcılığına yönelik anlamın dönüşümünü, yapay zekâ eksenli tartışmalar çerçevesinde ele almaktadır. Tarım ve endüstri devrimleriyle kıyaslanabilecek tarihsel bir eşikte, üretim ve yaratıcı eylemin dönüşen anlamları tartışılmaktadır. Mevcut büyük dil modellerinin (LLM) istatistiksel mimetik otomatlar olduğu, insan benzeri bilinç ve genel zekâdan (AGI) kategorik olarak farklılaştığı görüşüne yer verilirken, bu modellerin insan-makine etkileşiminde yarattığı kaygı ve etik sorunlara dikkat çekilmektedir. Sanat tarihindeki kopya/orijinal ve yapay/otantik ayrımları, endüstriyel üretim modelleri ile belirginleşen hesaplayıcı zekâ ve düşünen akıl karşıtlığı ile teknikte ve sanatta gerilim hatları olarak tartışılır. Dijitalleşerek hızlanan endüstrinin yapay zekâ aracılığıyla kitsch’i otomatikleşmiş bir türetim modeliyle, biçim ve düşüncede yaydığı vurgulanır. Çalışma, insan zihninin karmaşıklığı ile yapay zekânın hesaplayıcı doğası arasındaki farkı; neoliberal endüstriyel kitsch ile anlam, eylem ve yaratıcılıkta insan ölçekli değerler ekseninde karşıtlıklar olarak ele alarak, bu yeni teknolojik dönemin toplumsal, etik ve sanatsal boyutlarını tartışmaya açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Alonso, C. A. (2025, 1 Şubat). AGI and emergent properties: How complexity shapes intelligence and creativity. Medium. https://medium.com/@carlos_15900/agi-and-emergent-properties-how-complexity-shapes-intelligence-and-creativity-39f5198f4bc5
  2. Artun, A. (2019, 19 Ocak). Bakış açısı, perspektif ve öznenin oluşumu (Ulus Baker Okumaları). e-skop. https://www.e-skop.com/skopbulten/bakis-acisi-perspektif-ve-oznenin-olusumu-ulus-baker-okumalari/4348
  3. Bauman, Z. ve Lyon, D. (2020). Akışkan gözetim (2. Basım) (Çev. E. Yılmaz). Ayrıntı.
  4. Baxandall, M. (1972/2015). 15. yüzyılda sanat ve deneyim (Çev. İ. Türkmen). İletişim.
  5. Benjamin, W. (2014). Pasajlar (11. Baskı) (Çev. A. Cemal). Yapı Kredi.
  6. Berger, J. (1986). Görme biçimleri (Çev. Y. Salman). Metis.
  7. Biever, C. (2023). ChatGPT broke the Turing test — The race is on for new ways to assess AI. Nature, 620(7972), 17–19. https://doi.org/10.1038/d41586-023-02361-7
  8. Bogard, W. (2012). Deleuze and machines: A politics of technology? D. Savat ve M. Poster (Ed.), Deleuze and new technology. (s. 15-31). Edinburgh University Press. https://doi.org/10.3366/edinburgh/9780748633364.003.0002

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Arts and Cultural Policy

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 22, 2025

Submission Date

July 16, 2025

Acceptance Date

October 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: Yapay zekâ ve sanat özel sayısı

APA
Gürelli, K. (2025). Bilgi sonrası türetim çağında kitsch ve sanat. ARTS: Artuklu Sanat Ve Beşeri Bilimler Dergisi, Yapay zekâ ve sanat özel sayısı, 263-287. https://doi.org/10.46372/arts.1744012